Back

ⓘ Sèⁿ-miā - Sèⁿ-miā, Lâng-miâ, kho-ha̍k, Sí-bông, Seng-thài-hē, Chiam-seng-ha̍k, Siū-cheng, Siū-cheng-loán, Goā-kài sèⁿ-miā ..




                                               

Sèⁿ-miā

Tī seng-bu̍t-ha̍k ê lí-lō͘, sèⁿ-miā sī mi̍h-kiāⁿ ê chi̍t kóa sèng-chit. Chia ê sèng-chit hâm tāi-siā, hêng-tēng-sèng ê pó-chhî, seng-tióng, seⁿ-thoàⁿ, koh ū tùi chhì-kek ê hoán-èng. Lēng-goā, "sèⁿ-miā" chit-ê bêng-sû mā ū chin chē tiat-ha̍k ha̍k-chiá chong-kàu ê ì-bī.

                                               

Lâng-miâ

Lâng-miâ, he̍k-chiá jîn-bêng, sī jîn-lūi ūi tio̍h beh khu-hun kò-thé, hō͘ ta̍k-ê kò-thé ê te̍k-tēng miâ-chheng hû-hō. Lâng-miâ sī thàu-kòe gí-giân bûn-jī chu-sìn lâi khu-pia̍t jîn-kûn kò-thé chha-īⁿ ê piau-chì. In-ūi ū lâng-miâ ê chûn-chāi kap sú-iōng, lâng kap lâng chi-kan chiah ē-ēng chèng-siông kau-óng. Lâng-miâ ê chhut-hiān kap sú-iōng sī tī gí-giân sán-seng liáu-āu. Ta̍k-ê chéng-cho̍k ia̍h-sī bîn-cho̍k lóng ū lâng-miâ hō-miâ ê si̍p-koàn. Chit khoán si̍p-koàn siū-tio̍h le̍k-sú, siā-hōe, bîn-cho̍k téng-téng chē-chē bûn-hòa in-sò͘ ê éng-hióng; chi̍t ê lâng ê miâ-jī thong-siông lóng ū it- ...

                                               

Sèⁿ-miā kho-ha̍k

Sèⁿ-miā kho-ha̍k sī tùi só͘-ū seng-bu̍t-thé chìn-hêng kho-ha̍k gián-kiù ê ha̍k-su̍t léng-he̍k. Bo̍k-chiân, seng-bu̍t-ha̍k sī sèⁿ-miā kho-ha̍k ê gián-kiù tiong-sim, lēng-goā chhin-chhiūⁿ hun-chú seng-bu̍t-ha̍k kap seng-bu̍t ki-su̍t ê hoat-tián kap tu̍t-phoà, tì-sú sèⁿ-miā kho-ha̍k tng-teh ta̍uh-ta̍uh chiâⁿ-chò chi̍t ê choan-cheng koh chē-chē ha̍k-kho hō͘-siong kau-chhe ê léng-he̍k. Sèⁿ-miā kho-ha̍k ē tùi bó͘ chi̍t-koá te̍k-tēng ê seng-bu̍t chìn-hêng gián-kiù; chhin-chhiūⁿ tōng-bu̍t-ha̍k gián-kiù tōng-bu̍t, ah si̍t-bu̍t-ha̍k gián-kiù si̍t-bu̍t. Tû-liáu chiam-tùi te̍k-tēng ê seng-bu̍t chò giá ...

                                               

Sí-bông

Sí, ia̍h sī kóng sí-bông, sī Sèⁿ-miā-thé sit-khì chi-chhî i sèⁿ-miā ūn-choán ê seng-bu̍t kong-lêng. Chō-sêng sí-bông ê goân-in ū lāu-hoà, phòa-pēⁿ iah siū-siong, hông thâi--sí he̍k-chiá sī chū-sat, kiam iau--sí téng-téng. Sí-bông it-poaⁿ sī lâng bô-ài ê tāi-chì, bīn-tùi ka-tī ia̍h pa̍t-lâng sí-bông sî-chūn lâng tiāⁿ hoán-èng kiaⁿ-hiâⁿ, khó-liân kap thòng-khó͘ téng khoán kám-chêng. Kok chióng bûn-hòa tùi kó͘-chá sî to̍h tùi sí-bông kap sèⁿ-miā tī sí-bông liáu-āu ê būn-tê ū chin chē siūⁿ-hoat. Giân-gí tang-tiong tùi sí-bông ū chin chē khoán bô-kâng piáu-tat iōng-gí, nā tī Tâi-oân-ōe, kòe-sin ...

                                               

Seng-thài-hē

Seng-thài-hē, ia̍h sī kóng seng-thài-hē-thóng, sī chí chi̍t-ê só͘-chāi ê seng-bu̍t kap seng-kèng ê chi̍p-ha̍p.

                                               

Chiam-seng-ha̍k

Chiam-chhiⁿ-ha̍k sī ián-kiù thian-thé piâ-lia̍t kap lâng sèⁿ-miā ê koan-hē ê ha̍k-būn, sī chi̍t khoán sǹg-miā ê hong-sek. Sui-jiân sī thian-bûn-ha̍k chit mn̂g kho-ha̍k ê khí-goân chi it, m̄-koh chiam-chhiⁿ hiān-sî í-keng bô tī hiān-tāi kho-ha̍k ê thé-hē lāi.

                                               

Siū-cheng

Siū-cheng sī kāng chi̍t ê bu̍t-chéng ê seⁿ-si̍t sè-pau kiat-ha̍p pēng hêng-sêng sin sèⁿ-miā ê kòe-têng. Tùi tōng-bu̍t lâi kóng, chit-ê kòe-têng sī iû cheng-chú kap loán-chú iông-ha̍p, chiâⁿ-chò siū-cheng-loán, chòe-āu koh hoat-io̍k hêng-sêng phoe-thai. Chiàu bô-kāng ê tōng-bu̍t bu̍t-chéng, siū-cheng ē-tàng hun-chò hoat-seng tī chhu-sèng thé-lāi ê thé-lāi siū-cheng kap tī chhu-sèng thé-goā ê thé-goā siū-cheng.

                                               

Siū-cheng-loán

Siū-cheng-loán, he̍k-chiá ha̍p-chú, tī hoat-seⁿ seng-bu̍t-ha̍k lāi sī the̍h-lâi biâu-su̍t seng-bu̍t ê tē-it kai-toāⁿ, chit-sî i kan-na sī chi̍t ê tan-sè-pau. Chi̍t lia̍p siū-cheng-loán thong-siông sī thàu-kòe nn̄g ê tan-pōe-thé sè-pau, chhin-chhiūⁿ cha-bó͘ ê loán-chú hām cha-po͘ ê cheng-chú, thàu-kòe siū-cheng kiat-ha̍p chò-hóe só͘ hêng-sêng ê jī-pōe-thé sè-pau. Só͘-í siū-cheng-loán pau-hâm liáu lâi-chū lāu-pē kap lāu-bú ê DNA, thê-kiong liáu chi̍t ê sin ê kò-thé ê choân-pō͘ ûi-thoân sìn-sit. Tī chhī-leng tōng-bu̍t ê seⁿ-thoàⁿ kòe-têng tiong, siū-cheng liáu-āu só͘ hêng-sêng ê siū-cheng-loá ...

Goā-kài sèⁿ-miā
                                               

Goā-kài sèⁿ-miā

Goā-kài sèⁿ-miā sī seng-chûn tī tē-kiû goā-kài ê seng-bu̍t. Chit-ê kài-liām pau-hâm ùi kán-tan ê sè-khún kàu kū-iú ko-tō͘ tì-hūi ê ú-tiū-lâng. Teh gián-kiù kap chhek-chhì koan-î goā-kài sèⁿ-miā chhai-sióng ê ha̍k-kho pī hō-chò thian-thé seng-bu̍t-ha̍k. Chū-chiông 20 sè-kí tiong-ia̍p í-lâi, jîn-lūi it-ti̍t teh thàm-chhek goā-kài sèⁿ-miā chûn-chāi ê iáⁿ-jiah, tān-sī kàu-taⁿ ûi-chí iu-goân bô khak-tēng ê chèng-kù lâi piáu-bêng goā-kài sèⁿ-miā ê chûn-chāi.