Back

ⓘ Tì-sek - Tì-sek, Sek, Jīn-sek-lūn, châi-sán-koân, keng-chè, Tì-lêng, Jîn-kang tì-lêng, Tì-hūi tiān-ōe, Ì-sek, Cogito ergo sum, 智識 ..




                                               

Tì-sek

Tì-sek 【Chai-bat】 kán-tan kóng tō sī lán ē-tàng lī-iōng lán tùi bó͘ 1 hāng mi̍h-kiāⁿ ê liáu-kái khì chò chi̍t-koá tāi-chì. Chiah-ê mi̍h-kiāⁿ hoān-sè sī sū-si̍t, chin-siòng, iah sī chu-sìn. Tit tio̍h tì-sek ê koè-têng hō chò ha̍k-si̍p. Tiat-ha̍k tùi tì-sek ê gián-kiù hō chò tì-sek-lūn.

                                               

Sek

Sek, it-poaⁿ kóng sek-tì ia̍h sek-tī he̍k-chiá sek-chúi, mā ū kóng sek-chhái kap gân-sek, sī thàu-kòe ba̍k-chiu, náu kap lán-ê seng-oa̍h keng-giām só͘ sán-seng ê chi̍t chióng tùi kng ê sī-kak hāu-èng. Lâng tùi sek-chhái ê kám-kak m̄ kan-na iû kng ê bu̍t-lí sèng-chit lâi koat-tēng, iáu pau-hâm sim-lí kap kî-thaⁿ chē-chē in-sò͘; pí-lūn lâng tùi sek-chhái ê kám-kak tiāⁿ-tiāⁿ siū-tio̍h chiu-piⁿ sek-chhái ê éng-hióng. Ū-sî-á lâng mā ē kā bu̍t-chit sán-seng bô-kāng sek-chhái ê bu̍t-lí sèng-chit chiū ti̍t-chiap hō-chò sek-chhái.

                                               

Jīn-sek-lūn

Jīn-sek-lūn sī tiat-ha̍k ê 1-ê hun-ki, mā ū lâng kóng-chò tì-sek-lūn. Jīn-sek-lūn só gián-kiù ê chú-tê, sī chin-lí kap tì-sek ê sèng-chit, goân-thaû hām kài-hān Tī chit-ê léng-he̍k ê thó-lūn, it-ti̍t lóng tì-sim tī leh hun-sek tì-sek ê pún-chit kap tì-sek hām chi̍t-koá sio-oá ê koan-liām pí-lūn-kóng chin-lí, sìn-taú tiong-kan ê koan-hē. Ū chin chē thó-lūn kap chèng-sêng Eng-gí: justification, theory of justification ū tī-tāi. Jīn-sek-lūn ha̍k-chiá ē khì hun-sek ta̍k-hāng tì-sek chú-tiuⁿ aū-piah chèng-sêng ê piau-chún, ia̍h-chiū-sī chú-tiuⁿ ê lâng i tio̍h ū sím-mi̍h kin-kì chiah ē-ēng-tit k ...

                                               

Tì-sek châi-sán-koân

Tì-sek châi-sán-koân he̍k-chiá tì-hūi châi-sán khoân, sī chi̍t-chióng châi-sán, pau-koat tio̍h jîn-lūi tì-hūi ê bû-hêng chhòng-chok. Tì-sek châi-sán khoân ū chin-chē chióng-lūi, ū-chi̍t-kóa kok-ka ē pí pat-ê kok-ka sêng-jīn koh-khah chē chióng ê chióng-lūi. Tang-tiong khah ū-miâ ê chióng-lūi sī tù-chok khoân, choan-lī, siong-phiau kah êng-gia̍p pì-bi̍t. Tì-sek châi-sán khoân ê chá-kî khài-liām tī Lô-má sî-tāi tio̍h khòaⁿ-ē-tio̍h ah, iáu-m̄-koh hiān-tāi ê tì-sek châi-sán khoân khài-liām sī tùi 17 sè-kí kah 18 sè-kí ê Eng-lân khai-sí hoat-tián--ê. Ài kàu 20 sè-kí, sè-kài kok-kok chiah kah tì ...

                                               

Tì-sek keng-chè

Tì-sek keng-chè goân-chū Keng-chè Ha̍p-chok kap Hoat-tián Cho͘-chit tī 1996 nî thê-chhut, pēng tēng-gī chò ióng-iú, hun-phòe, seng-sán kap kiông-tiāu tì-sek ê sin keng-chè bô͘-sek, sui-jiân ū tì-sek keng-chè, m̄-koh lông-gia̍p kap kang-gia̍p iu-goân kāng-khoán tiōng-iàu. Lēng-gōa, tì-sek keng-chè mā hō-chò "sin keng-chè", kóng-gī sī iōng sin ki-su̍t, ka-siōng jîn-châi chò tōng-le̍k, lâi thui-tōng keng-chè.

                                               

Tì-lêng

Tì-lêng ū chē khoán bô-kâng tēng-gī ê lí-lō͘, hâm lô-chek lêng-le̍k, liáu-kái-le̍k, chū-kak, ha̍k-si̍p, kám-chêng tì-sek, lí-sǹg, kè-ōe, chhòng-chō-le̍k, kap būn-tê kái-koat téng hong-bīn. Khah phó͘-thong--leh thang kóng sī chiap-siu ia̍h ín-ji̍p chu-sìn ê lêng-le̍k, kiam ka tit chò tì-sek khì èng-iōng lâi sek-èng tī khoân-kéng ia̍h pōe-kéng tang-tiong hêng-ûi ê lêng-le̍k.

                                               

Jîn-kang tì-lêng

Jîn-kang tì-lêng sī chí jîn-kang ê mi̍h piáu-hiān--chhut-lâi ê tì-lêng, tiāⁿ chiàu Eng-gí ê sok-siá chò AI. Tiān-náu kho-ha̍k, sim-lí-ha̍k kap kang-têng-ha̍k lóng ū leh gián-kiù AI, gián-kiù ki-khì chái-iūⁿ ha̍k-si̍p, chái-iūⁿ sek-èng, chái-iūⁿ piáu-hiān khiáu-khiáu ê hêng-ûi. Sù-siông lóng sī ēng tiān-náu chò gián-kiù AI ê ke-si.

                                               

Tì-hūi tiān-ōe

Tì-hūi tiān-ōe, Eng-gí kóng smartphone, sī chi̍t khoán hêng-tōng tiān-ōe, in chong-pī liáu choan-bûn ê chok-gia̍p hē-thóng lâi thê-kiong chi̍t kóa kò-jîn tiān-náu hē-thóng ê te̍k-sek. Khah sin-chìn ê tì-hūi tiān-ōe it-poaⁿ sī lok-tē-á chhùn-chhioh, kî-tiong chi̍t pêng bīn sī hián-sī-khì chiàm tōa-hūn.

                                               

Ì-sek

Ì-sek ū 3-ê tiōng-iàu ê sêng-hun: chheng-chhíⁿ ê thêng-tō, khoah-tō kap phín-chit 3-hāng. It-poaⁿ kóng ê ì-sek put-chheng / sit-cheng-eng sī chí chheng-chhíⁿ thêng-tō chin kē, nā-sī ì-sek ê khoah-tō kàng-kē, khah chia̍p kap bê-hûn-hoat chhui-bîn ū tī-tāi, nā kóng-tio̍h chit ê piàn-hoà ì-sek hi-kô--khì sī kóng hàm-siūⁿ-chèng téng-téng ê cheng-sîn chèng-thaû khah chē.

Cogito ergo sum
                                               

Cogito ergo sum

Cogito ergo sum sī chi̍t kù La-teng-gú, iû Hoat-kok ê tiat-ha̍k-ka René Descartes só͘ thê-chhut ê chi̍t ê tiat-ha̍k bēng-tê; tī Tiong-bûn pī hoan-e̍k chò ngó͘ su kò͘ ngó͘ chāi, ì-sù sī goá su-khó só͘-í goá chûn-chāi. Descartes pún-lâng jīn-ûi che sī chi̍t ê choa̍t-tùi khó-khò ê chin-lí kap tē-it goân-lí.

                                               

智識

1998年 T. Davenport佮一寡人講智識是一種資訊,伊佮經驗、頂的文,解讀、化謝敆做伙,變做誠價值,會當用踮決策佮行動。 1994年野中郁次郎I. Nonaka講智識一方面會當用正式,系統化的語言明確寫落來,閣會得傳播; 另外一方面智識藏佇人的頭殼內,誠僫形式化,嘛誠僫溝通。